Konsultativni sastanak i ciljevi procesa
Konsultativni sastanak u opštini Kovačica održan je 26. januara 2026. godine u okviru procesa analize i mapiranja potreba jedinica lokalnih samouprava na teritoriji Autonomne pokrajine Vojvodine za period 2028–2034, koji finansira Pokrajinski sekretarijat za regionalni razvoj, međuregionalnu saradnju i lokalnu samoupravu.
Cilj sastanka bio je prikupljanje relevantnih informacija radi efikasnijeg planiranja i korišćenja pretpristupnih fondova Evropske unije u narednoj finansijskoj perspektivi.
Sastanku su prisustvovali predsednik opštine Petar Višnjički, kao i predstavnici Pokrajinskog sekretarijata za regionalni razvoj, međuregionalnu saradnju i lokalnu samoupravu, Fonda za evropske poslove i razvoj AP Vojvodine i konsultantske kuće Acta Plan Solutions.
Infrastruktura i komunalni sistemi
Energetska infrastruktura i saobraćajna povezanost
Opština Kovačica je u prethodnom periodu značajno unapredila energetsku infrastrukturu, s obzirom na to da je gas uveden u svim naseljenim mestima. Ipak, jedan od ključnih infrastrukturnih izazova ostaju lokalni putevi koji povezuju naselja, naročito Debeljaču, koja je povučena u odnosu na magistralni put.
Unapređenje saobraćajne povezanosti prepoznato je kao jedan od razvojnih prioriteta. Paralelno se kontinuirano radi na sanaciji vodovodne mreže, dok su javni objekti u stalnom fokusu investicija i redovnog održavanja.
Obrazovni objekti i javne ustanove
U oblasti obrazovanja i predškolskog vaspitanja, opština raspolaže potpuno razvijenom infrastrukturom. U svim naseljenim mestima postoje vrtići za decu uzrasta od tri do šest godina. Posebna pažnja posvećena je objektima osnovnih i srednjih škola, uključujući gimnaziju, u kojima su sprovedene brojne mere energetske sanacije.
Radovi su obuhvatili rekonstrukciju i dogradnju prostora, sanaciju krovova i fiskulturnih sala, zamenu stolarije, fasada i unutrašnje uređenje. U jednoj od osnovnih škola zamenjena je polovina stolarije, u vrednosti od oko 500.000 evra.
Energetska efikasnost – izazovi i potrebe
Iako je gasna mreža dostupna, većina javnih objekata se i dalje greje na mazut, dok se preostali objekti greju na drvo i ugalj. Kao prioritet je istaknut prelazak na gas ili druge energetski efikasnije i ekološki prihvatljivije sisteme grejanja.
Za dalji napredak u oblasti energetske efikasnosti neophodna je izrada dodatne tehničke dokumentacije, za koju opština trenutno nema dovoljno sopstvenih finansijskih sredstava. Identifikovana je potreba za projektima koji obuhvataju promenu sistema grejanja, unapređenje elektroinstalacija, kao i sanaciju toaleta i učionica u školama.
Kultura, turizam i kulturno nasleđe
Objekti kulture i nasleđe Mihajla Pupina
Turizam, kultura i kulturno nasleđe predstavljaju važan razvojni potencijal opštine. Dom kulture „Mihajlo Pupin“ u Idvoru je delimično u funkciji, a iako je projekat njegove potpune obnove zahtevan za malo naselje, postojeći deo objekta osposobljen je za održavanje manifestacija i kulturnih događaja.
Spomen-kuća Mihajla Pupina se redovno održava, dok je u toku rekonstrukcija stare škole u centru Idvora, objekta koji je pohađao Mihajlo Pupin i koji je bio u funkciji do šezdesetih godina prošlog veka. Projekat se realizuje uz podršku Ministarstva kulture i Pokrajinskog sekretarijata za kulturu, a završetak se očekuje u naredne jedne do dve godine.
Planirano je da se sadržaji vezani za Pupinovo nasleđe presele iz Doma kulture u obnovljeni objekat stare škole.
Kulturni turizam i UNESCO nasleđe
Opština raspolaže i galerijom umetnosti, dok je nematerijalno kulturno nasleđe opštine upisano na listu UNESCO, što dodatno potvrđuje njen kulturni značaj i potencijal za razvoj kulturnog turizma.
Zaštita životne sredine i voda za piće
Jedan od najvećih infrastrukturnih problema odnosi se na kvalitet pijaće vode. Opština je obezbedila sredstva od resornog ministarstva i planira izgradnju mini-fabrike vode, dok je projekat u Debeljači u fazi izrade projektne dokumentacije.
U oblasti zaštite životne sredine, divlje deponije predstavljaju izražen problem, naročito u seoskim sredinama, gde se uglavnom odlaže građevinski otpad. Sanacija se sprovodi sezonski, u prolećnom i jesenjem periodu.
EU fondovi i projektni kapaciteti
Kada je reč o EU fondovima i projektnim kapacitetima, opština Kovačica nema obimno iskustvo. U periodu 2016–2020. godine realizovani su projekti prekogranične saradnje sa Rumunijom, kao i saradnja sa Slovačkom, posebno sa opštinom Padina.
Zbog ograničenih internih kapaciteta i iskustva, opština često angažuje eksterne saradnike za pripremu i vođenje EU projekata. Kao jedan od ključnih izazova istaknuta je obaveza obezbeđivanja kompletnog iznosa sredstava unapred, uz naknadnu refundaciju.
Plan razvoja opštine Kovačica usvojen je 2025. godine i predstavlja osnov za buduće planiranje i konkurisanje za nacionalna i međunarodna sredstva.
Značaj procesa i naredni koraci
Ovaj konsultativni sastanak deo je sveobuhvatnog procesa analize i mapiranja potreba jedinica lokalnih samouprava na teritoriji Autonomne pokrajine Vojvodine, sa ciljem sistemske i pravovremene pripreme za novu finansijsku perspektivu Evropske unije 2028–2034. godine.
Detaljnija analiza stanja, kapaciteta i razvojnih potreba opštine Kovačica biće dodatno razrađena putem upitnika, a prikupljeni podaci poslužiće kao osnova za definisanje prioritetnih oblasti ulaganja i kreiranje ciljanih mera podrške.